Reynlаnd-Pfаlts zaminining qalbi, Germaniyaning qadimiy shahri Trir asrlik tarixni o‘zida saqlaydi. Uning lotincha nomi – Augusta Treverorum – milloddan avvalgi 15-yilda imperator Oktavian Avgust tomonidan bunyod etilgan shaharning yonida joylashgan trever qabilasining muqaddas joyidan kelib chiqqan.

III asrga kelib Trir gullab-yashnadi va G‘arbiy Rim imperatorlarining ajoyib qarorgohiga aylandi, shu sababli u "Shimoliy Rim" deb ataldi. O‘sha davrning ko‘plab meʼmoriy durdonalari – ulug‘vor soborlar, mahobatli amfiteatr, hashamatli hammomlar, afsonaviy Qora darvozalar va taʼsirchan akveduk-ko‘prik – bugungi kungacha shaharning avvalgi shon-shuhratidan sukut saqlab hikoya qilmoqda. Bu yerda qadimiy manzaralar bilan uyg‘unlashgan jozibali o‘rta asr yodgorliklari ham saqlanib qolgan: qadimiy abbatliklar, nafis cherkovlar, qal’a minoralari shaharning betakror manzarasini yaratadi.

Lyuksemburg chegarasida joylashganligi va Belgiya va Fransiyaga yaqinligi tufayli Trir o‘ziga xos, jozibali go‘zallikka ega. Unga nafis fransuz nashidasi ta’sir qilgan, go‘shtli taomlar ixlosmandlari esa, mahalliy uzumzorlarning ajoyib sharobi bilan taomlanish imkonini beradigan ko‘plab restoranlardan birida haqiqatan ham nafis Trir oshxonasidan befarq qolmaydi.

Madaniy meros va diqqatga sazovor joylar:

G‘arbiy Rim imperiyasining eng hayratlanarli va eng yaxshi saqlanib qolgan darvozalari bo‘lgan Qora darvozalarni ziyorat qilib, tarixga sho‘ng‘ing. Bir paytlar ular shaharning asosiy kirish joyi va bojxona posti bo‘lib xizmat qilgan.

Germaniyadagi YuNESKOning Butunjahon merosi obyekti va eng qadimiy sobori bo‘lgan Avliyo Pyotr soborini kashf eting. Uning 320-yilda imperator Konstantin buyrug‘i bilan Avliyo Agritius Trirskiy tomonidan asos solinishi meʼmoriy durdona yaratilishiga xizmat qilgan. Sobor roman, gotika va barokko uslublarining o‘ziga xos uyg‘unligi, shuningdek, ichki bezatishining g‘ayrioddiy hashamati bilan hayratga soladi. Soborning ulkan ustunlari va baland gumbazlari haqiqatan ham unutilmas manzarani yaratadi. Har yili minglab ziyoratchilar shu yerga Avliyo Yelena tomonidan IV asrda keltirilgan Iso Masihning xitonini ko‘rish uchun intilib kelishadi.

Unga yaqin joyda Libfrauenkirxe joylashgan bo‘lib, u dunyodagi eng qadimiy gotika ibodatxonalaridan biridir, uning qurilishi 1230-yilda Konstantin davridagi binoning poydevorida boshlangan. Trir sobori singari, unga juda yaqin joylashgan Libfrauenkirxe ham YuNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan.

310-yilda qurilgan Konstantin Bazilikasining ulug‘vorligidan bahramand bo‘ling. Dastlab bu qat’iy va hayratlanarli bino Rim imperatorlarining taxt zali bo‘lib xizmat qilgan, O‘rta asrlarda esa arxiyepiskop rezidentsiyasiga aylangan. Keyinchalik bazilika Kurfyurstlar saroyiga birlashtirilgan va uning dabdabali arxitekturasi bilan ajoyib uyg‘unlikni yaratgan. Bugungi kunda faqat devoriy rasmlarning parchalari interyerning avvalgi go‘zalligi va ulug‘vorligini eslatib turadi.

XVII-XVIII asrlar Kurfyurstlar saroyiga sayohat qiling – bu pushti g‘ishtdan qurilgan g‘alati bino. Uning bir qanoti barokko uslubida, ikkinchisi – Uyg‘onish (renessans) uslubida ishlangan. Nafis gulli bog‘lar, manzarali favvoralar va ko‘plab soxta antik haykallar bilan bezatilgan saroy bog‘i shahar aholisining sayr qilish uchun sevimli joyidir.

Imperator termasini – III asrdagi hammom majmuasining ulug‘vor xarobalarini o‘rganib, tarixga sho‘ng‘ing, ular bugun ham hayratga soladi. Ikkinchi asrga oid Barbara termasining saqlanib qolgan qoldiqlari ham e’tiborga loyiqdir.

Rim ko‘prigi orqali o‘ting – bu ulkan inshoot bo‘ylab bugun ham tirband avtomobil yo‘li o‘tadi.

O‘z sayohatingizni Avliyo Simeon monastirida joylashgan Shahar muzeyniga tashrif buyurish bilan yakunlang, bu yerda Trirning boy tarixi bilan yaqindan tanishishingiz mumkin.

Karl Marks uy-muzeyiga tashrif buyurishni unutmang – zero, bu buyuk faylasuf aynan Trirda tug‘ilgan va yoshlik yillarini o‘tkazgan.